Maj 21 2018 07:22:04
stat4u
SPOTKANIE SOIBZP W STRZELINIE 9-11 MAJA 2017 R.

 

 

SPOTKANIE SOIBZP W STRZELINIE 9-11 MAJA 2017 R.

 

      Tegoroczne, wiosenne spotkanie członków Stowarzyszenia Ochrony i Badań Zabytków Prawa odbyło się w Strzelinie w dniach 9-11 maja 2017 r. Bazą noclegową i gastronomiczną oraz miejscem w którym mogliśmy podzielić się osobistymi dokonaniami na polu eksploracji szeroko rozumianych zabytków prawa był Dom Weselny Eden w tym mieście.
      W piątkowy wieczór, 9 czerwca, po zakwaterowaniu i kolacji, w trakcie krótkiej inauguracji spotkania prezes Stowarzyszenia – Daniel Wojtucki – przywitał przybyłych członków oraz sympatyków SOiBZP, następnie Honorata Rutka nakreśliła zamierzenia na najbliższe dni spotkania i podziękowała Stanisławowi Zobniowowi za przygotowanie trasy sobotniego objazdu szlakiem dawnych zabytków prawa ziemi strzelińskiej i przygotowaniem do niej obszernego opracowania. Jacek Zbroja wraz z Mariuszem Janikowskim rozdali kolejny 37 zeszyt Pomników Dawnego Prawa oraz folder informacyjny miasta i okolic Strzelina, który otrzymaliśmy dzięki uprzejmości Lecha Pąchalskiego z Urzędu Miasta i Gminy Strzelin. Sprzyjające warunki atmosferyczne sprawiły, że do późnych godzin wieczornych trwały dyskusje na tarasie goszczącego nas budynku.
      Rankiem, 10 czerwca, po wczesnym śniadaniu wyruszyliśmy autokarem na objazd terenowy w rejon pn.-wsch. Strzelina. Naszym przewodnikiem został doświadczony członek stowarzyszenia Ryszard Kuczer, dzięki któremu dotarliśmy w każde wskazane miejsce bez problemu. Początkowo niesprzyjająca aura nie napawała optymizmem, ale z godziny na godzinę przewaga słońca nad chmurami pozytywnie zmotywowała członków Stowarzyszenia do robienia dokumentacji odwiedzanym zabytkom. Odwiedziliśmy następujące miejscowości: Szczawin, Górzec, Chociwel, Brożec, Jaksin, Nowojowice, Węgry, Bogunów, Żórawinę, Siechnice, Groblice, Sobocisko, Janków, Piskorzów i wróciliśmy do Strzelina na obiad. W trakcie objazdu zadokumentowaliśmy 16 wolnostojących, kamiennych krzyży, kompleks trzech krzyży umieszczonych w murze otaczającym plac kościoła pw. Św. Jadwigi w Węgrach, pręgierz i 2 kuny w Żórawinie, 2 kamienne płyty z przedstawieniem krzyża wmurowane w betonowe płyty ułożone po obu stronach alejki wiodącej do kościoła pw. Św. Michała Archanioła w Jankowie oraz płytę z rytem dwu krzyży typu maltańskiego opartą o mur przy wsch. wejściu na cmentarz przykościelny w Sobocisku. Na krzyżach posadowionych przy drodze nr 396 we wsi Chciwel mogliśmy podziwiać ryty: pierwszy, nieco niższy krzyż ma ryt krzyża i uszkodzone lewe ramię, natomiast drugi posiada ryt dwu mieczy. Co ciekawe, krzyże z podwójnymi rytami znane są z dwunastu śląskich miejscowości i nie zawsze są to ryty mieczy, wystarczy przywołać w pamięci chociażby obraz krzyża z Brennika k. Złotoryi (nóż i kusza), Jawora (topór i cep) czy Starej Kamienicy (miecz i kord). Ryt krzyża zaobserwowaliśmy również na dwóch obiektach w Jaksinie i na jednym w Brożcu. W pierwszym przypadku ryty przedstawiały krzyże maltańskie co zgodnie z interpretacją Roberta Hesia czyni z nich obiekty rozgraniczające dobra należące do joannickiej komandorii w Oleśnicy Małej od dóbr pozostających we władaniu komandorii w Tyńcu nad Ślężą. Należy zatem funkcję dawnych kamiennych pomników rozpatrywać wieloaspektowo nie ograniczając się tylko i wyłącznie do ich powszechnie znanej. Podobnie, w przypadku umieszczania krzyży w chodnikach tuż przy wejściu na teren kościoła – Brożec, próg bramki wejściowej od strony pn. i wsch. – jest to typowy element rozgraniczający obszar sacrum od profanum i nie wiąże się z żadną ugodą kompozycyjną. W czasie przed obiadowego zwiedzania podziwialiśmy również pręgierz w Żórawinie z zachowanymi w części szczytowej okowami i otworami po nich widocznymi u podstawy, na którym w latach powojennych umieszczono figurę Chrystusa oraz dwie kuny zamocowane po obu stronach portalu kościoła cmentarnego im. Bożego Ciała. Mieliśmy również okazję zajrzeć do kościoła, w którym trwały prace poprzedzające uroczystości odpustowe tej świątyni. Kierując się w stronę Strzelina – nieuchronnie zbliżała się pora obiadowa – odwiedziliśmy kolejne zabytki prawa zaznaczone na trasie objazdu, a wśród nich prostokątną, granitową płytę z 1. poł. XIV w. z rytem dwu krzyży typu maltańskiego, rozdzielonego pionowym rytem zakończonym małą kulą oraz dwie betonowe płyty z zamieszczonymi weń granitowymi krzyżami znacznych rozmiarów.
      Poobiednia część trasy prowadziła na pn.-zach. od Strzelina przez miejscowości Ludów Śląski, Tyniec nad Ślęzą, Przecławice, Jaksonów, Wilczków, Wierzbice, Damianowice, Wilczkowice i Glinicę do Strzelina. Zobaczyliśmy 11 kamiennych zabytków prawa zlokalizowanych w sąsiedztwie murów przykościelnych lub przy drogach. Zapoznaliśmy się z jednym obiektem poziomo wmurowanym w wewnętrzne ogrodzenie kościoła pw. Bożego Ciała i Matki Boskiej Częstochowskiej w Wierzbicach; ceglanym pręgierzem, figurą Jana Nepomucena autorstwa Jana Jerzego Urbańskiego, stanowiącą niemalże kompilację Jana z wrocławskiego pl. Nankiera oraz Jana z wrocławskiego pl. Kościelnego w Tyńcu nad Ślężą; kamienną, monolityczną kapliczką w Glinicy oraz kamienną płytę z rytem krzyża przytwierdzoną po wewnętrznej stronie muru okalającego teren kościoła pw. Św. Stanisława Biskupa w Jordanowie Śląskim. Z okien autokaru niektórzy z nas dojrzeli ruiny pałacu będącego do pocz. XX w. we władaniu rodziny Georga von Stosch oraz zabudowania gorzelni lub browaru w Mańczycach. Na uwagę zasługuje jedyny śląski murowany z cegieł, przykryty czterospadowym daszkiem i zwieńczony kulą pręgierz w Tyńcu. Liczy ok. 330 cm wysokości, posiada zachowane cztery metalowe kółka i trzy haki służące do przykuwania złoczyńców, a jego lokalizacja w centrum miejscowości stanowi o jego randze. Ok. 19.30 dotarliśmy na miejsce zakwaterowania i po kolacji spotkaliśmy się na tarasie budynku by móc kontynuować rozpoczęte poprzedniego wieczoru dyskusje.
      W niedzielny poranek i wczesne popołudnie spędziliśmy na zwiedzaniu Strzelina. Naszym przewodnikiem był historyk Jacek Dziedziński, który na stopniach wejścia do odbudowanej wieży Ratusza wprowadził nas w dzieje Strzelina, przedstawił jego historyczne aspekty w powiązaniu z rozwojem ekonomiczno-społecznym i nakreślił plany włodarzy miasta na najbliższe lata. Zwiedziliśmy niemal całkowicie zrekonstruowaną wieżę ratuszową i prezentowane w niej wystawy czasowe. Podziwialiśmy ryty i rysunki więźniów uwiecznione w sali balwierza pełniącego niegdyś rolę aresztu, a piękny krajobraz rozpościerający się z tarasu widokowego wieży w pełni domknął zwiedzanie obiektu. Mijając po drodze stół sędziowski, przy którym odbywały się sądy na oczach społeczności miasta i kierując się wzdłuż zachowanych miejscowo murów miejskich i okazałych ruin browaru, w skład którego wchodziły trzy budynki produkcyjne z murowaną kotłownią a piwo produkowane w jego wnętrzach cieszyło się przez stulecia lokalnym uznaniem, dotarliśmy do Rotundy pw. Św. Gotarda, umiejscowionej obecnie pomiędzy blokowiskiem a placem zabaw i przedszkolem. Najciekawsza pierwotna część kościoła, w formie romańskiej rotundy, wzniesiona została w XII w. z łamanego granitu. Kościół w późniejszych latach poddawany był rozbudowom w stylu gotyckim. Zmian dokonano w samej rotundzie, którą podwyższono w wieżę-dzwonnicę oraz dobudowano do niej dodatkowe nawy. Nietypową bryłę, jaką kościół wtedy uzyskał, możemy oglądać do dzisiaj. Następnie udaliśmy się w kierunku strzelińskich kamieniołomów aby zweryfikować w terenie typowaną lokalizację dawnego miejsca straceń. Ogrom pozostałości po wydobywczych, w formie mniejszych i większych brył granitu, nieco ostudził naszą pewność terenową, ale jedno miejsce – porośnięte zwartą roślinnością lubującą się w glebach zwapnionych – przykuło naszą uwagę. Czas jednakże pokaże czy jest to trafny strzał. Korzystając z pięknej pogody i chwili czasu który dzielił nas do obiadu żwawym krokiem ruszyliśmy w stronę działających wyrobisk. Warto było – krajobraz zrekompensował nam miejscami utrudnioną wędrówkę. Rozciągające się dookoła widoki kamieniołomu wzbudziły chwilę zadumy, by po chwili ustąpić potrzebie wykonywania zdjęć. Z pakietem dokumentacji i z głowa pełną wrażeń wróciliśmy do Domu Weselnego Eden na obiad. Tuż po nim rozjechaliśmy się do domów.



 

Galeria zdjęć:

 

Szczawin, krzyż, fot. H. Rutka.

Węgry, krzyż, fot. H. Rutka.

Bogunów, krzyż, fot. H. Rutka.

Żórawina, pręgierz, krzyż, fot. H. Rutka.

Żórawina, kościół im. Bożego Ciała
fot. H. Rutka.

Żórawina, wnętrze kościoła Bożego Ciała
fot. D. Wojtucki.

Groblice, krzyż, fot. H. Rutka.

Sobocisko, krzyż, fot. H. Rutka.

Sobocisko, kamienna płyta z rytem krzyży
fot. H. Rutka.

Janków, płyta betonowa z „wtopionym”
krzyżem, fot. H. Rutka.

Janków, płyta betonowa z „wtopionym”
krzyżem, fot. H. Rutka.

Piskorzów, krzyż, fot. H. Rutka.

Ludów Śląski, krzyż, fot. H. Rutka.

Ludów Śląski, krzyż, fot. H. Rutka.

Tyniec nas Ślęzą, pręgierz
fot. H. Rutka.

Wierzbice, wmurowany poziomo krzyż
fot. H. Rutka.

Damianowice, uczestnicy objazdy przy
krzyżu fot. D. Wojtucki.

Glinica, krzyż, fot. H. Rutka.

Glinica, uczestnicy objazdu przy kapliczce
fot. J. Adamus.

Strzelin, przed wejściem do wieży Ratusza
fot. H. Rutka.

Strzelin, sala dawnego aresztu w ratuszu
fot. H. Rutka.

Strzelin, ryty na ścianie aresztu
fot. H. Rutka.

Strzelin, wyrobisko kamieniołomu
fot. H. Rutka.

 



Honorata Rutka

Wygenerowano w sekund: 0.01 - 10 zapytań MySQL 301,049 unikalnych wizyt